|
musical
|
 |
« : Mayıs 14, 2007, 08:46:07 ÖS » |
|
Modern müzikte majör dizinin herbir(7) çevrimi farklı bir isim alır:
C D E F G A B C (D E F G A..)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
majör dizinin kendisi; yani 1. dereceden 8. dereceye calınan dizi "İONİNAN", 2. dereceden 9. dereceye
calınan dizi "DORİAN", 3. dereceden 10. dereceye "PHRYGİAN".. vs adını alır.
Sırasıyla maj dizi üzerinde yer alan akorlar ve dereceler üzerinde yer alan modlar:
(c maj tonunda) 1. Cmaj7 , İonian
2. Dmin7 , Dorian
3. Emin7 , Phrygian
4. Fmaj7 , Lydian
5. G7 , Mixolydian
6. Amin7 , Aeolian
7. Bmin7(b5) ,Locrian
Modlardan maj dizinin çevrimleri diye bahsettik, fakat her mod'un maj dizi gibi belli bir kurulus
kuralı ve maj diziyle karsılastırınca aldıgı arızları vardır;
• majör diziyi 1. dereceden baslayarak calınca İONİAN ismini veriyorduk:
C D E F G A B C
1 2 3 4 5 6 7 8
İonian modu maj dizinin kendisi oldugu icin İonian modunun arızası yoktur diyebiliriz.
• 2. derece modu olan DORİAN'ın arızalarını (b3, ve b7) bulmak icin (c maj tonu icindeyiz) D Dorian'ı D majör dizisiyle karsılastıralım:
D maj : D E F# G A B C# D
1 2 3 4 5 6 7 8
D Dorian: D E F G A B C D
1 2 b3 4 5 6 b7 8
Görüyoruzki maj diziyle Dorian modunun farkı, dorian da b3, ve b7 seslerinin bulunmasıdır. Buna göre
herhangibir sesten baslayarak Dorian modunu calmak istedigimizde; maj diziyi düşünüp 3. ve 7. seslerini
bemol yapmamız gerekir.
• 3.derece modu PHRYGİAN ve arızları: b2,b3,b6 ve b7
E maj : E F# G# A B C# D# E
1 2 3 4 5 6 7 8
E Phrygian: E F G A B C D E
1 b2 b3 4 5 b6 b7 8
•4. derece modu LYDİAN'ın arızası : #4
F maj : F G A Bb C D E F
1 2 3 4 5 6 7 8
F Lydian: F G A B C D E F
1 2 3 4 5 6 7 8
•5. derece modu MİXOLYDİAN'ın arızası : b7
G maj: G A B C D E F# G
1 2 3 4 5 6 7 8
G Mixolydian: G A B C D E F G
1 2 3 4 5 6 b7 8
•6. derece modu AEOLİAN'ın arızaları : b3, b6, ve b7
(Aeolian modu ilgili minör kuralından dolayı minör dizinin kendisidir)
A maj: A B C# D E F# G# A
1 2 3 4 5 6 7 8
A Aeolian: A B C D E F G A
(A minör) 1 2 3 4 5 6 7 8
•7. derece modu LOCRİAN'ın arızaları : b2,b3,b5,b6, ve b7
B maj : B C# D# E F# G# A# B
1 2 3 4 5 6 7 8
B Locrian: B C D E F G A B
1 2 3 4 5 6 7 8
Sırasıyla modlar ve modlarda bulunan dereceler:
IONIAN 1 2 3 4 5 6 7 8
DORIAN 1 2 b3 4 5 6 b7 8
PHRYGIAN 1 b2 b3 4 5 b6 b7 8
LYDIAN 1 2 3 #4 5 6 7 8
MIXOLYDIAN 1 2 3 4 5 6 b7 8
AEOLIAN 1 2 b3 4 5 b6 b7 8
LOCRIAN 1 b2 b3 4 b5 b6 b7 8
Modları artık tanıdıgımıza göre, herhangibir akorun üzerine hangi mod yada modları calbalecegimize
karar verebiliriz:
Diatonik (ton içerisindeki) akorlar diatonik akor dizileri kullanır. Örn. teorik olarak Cmaj tonununda 2. derece akoru olan Dm7 akorunun üzerine 2. derece modu olan Re Dorian calmamız uygun olur, Re Dorian hem Dm7 akorunun seslarini içerir, hem de Cmaj tonunun diatonik akor dizisidir; böylece Cmaj tonu içinde kalmış oluruz.
Bir akor üzerine dizi seçerken tabiki hangi tonda olduğumuza ve müziğin hangi tona gittiğine dikkat
etmemiz gerekir, fakat ilk dikkat etmemiz gereken şey çaldığımız dizide akor seslerinin bulunup bulunmadığıdır.
Eger belli bir tona bağlı kalmayıp tek bir akor üzerinde konusursak kullanabileceğimiz dizi sayısıda artar. Bir modun üzerine çalmak istediğimiz akora uygun olup olmadığına, akor ve mod içindeki dereceleri karşılaştırarak karar veririz.
Örn: Herhangibir Maj7 akorunda (Cmaj7 diyelim) 1,3,5, ve 7. dereceler (C E G B) bulunur, o zaman içinde bu dereceler bulunan (C)ionian veya (C)lydian modunu (C)Maj7 akoruna çalabiliriz.
Bazı akorlar ve akorların seslerini içeren maj tondan gelen modlar:
Maj7 : 1 3 5 7
- Ionian
- Lydian
Min7 : 1 b3 5 b7
- Dorian
- Phrygian
- Aeolian
Dom7 : 1 3 5 b7
- Mixolydian
Min7(b5) : 1b3 b5 b7
- Locrian
Dom7sus4 : 1 4 5 b7
- Dorian
- Phrygian
- Mixolydian
- Aeolian
(Alıntıdır)
|
